Terug naar de schoolbanken
Red, jan/feb 2006

Schoolbank.nl


Iedere week kijk ik weer uit naar het mailtje van Schoolbank.nl met daarin de nieuwe registraties van mensen die bij mij op school hebben gezeten. Ontdek of het je oude vrienden zijn! juicht de bijbehorende tekst. En iedere week klopt mijn hart weer vol verwachting: zou het? Groot was de teleurstelling toen er de eerste weken geen bekenden bijzaten. De eerste keer dat ik een bekende naam zag – hij was drie jaar ouder op de middelbare school én ik had ooit hockeyles van hem gehad – wierp ik me als een loopse teef op de nietsvermoedende jongen. Ik betaalde via mijn credit card zonder morren tien euro voor een extra abonnement waarmee je emailadressen verkrijgt en schreef een lange mail waarin ik honderuit vertelde over baan, man en kinderen en wat was het toch leuk dat we elkaar weer gevonden hadden. Na lang aarzelen stuurde hij een kort berichtje terug: Beste Suzan. Wat leuk weer eens van je te horen.


Ruim drie jaar bestaat de site Schoolbank.nl nu en het is een groot succes met zijn 3,2 miljoen bezoekers per maand. Bijna 2,5 miljoen mensen staan er geregistreerd en elke week melden zich 12.000 nieuwe aan. De registratie gaat als volgt: Je voert alle scholen in waar je op hebt gezeten, van wanneer tot wanneer, met je persoonlijke herinneringen. Vervolgens nog een leuk introductiestukje van jezelf en het feest der herkenning kan beginnen.


Het is leuk om de verhaaltjes te lezen van de mensen uit jouw jaar. Vooral als ze noemen met wie ze allemaal bevriend waren – stiekem hoop je dan toch dat je ergens bij staat. Bijvoorbeeld: ‘Zulke goede herinneringen aan het Stanislas College. Vooral aan Suzanne, met wie ik zo gelachen heb.’ Wat er niet stond. Alleen mijn jeugdliefde Addy werd een paar keer genoemd. Met hem was wel veel gelachen. Door al die verhalen word je in een keer teruggeworpen in de tijd, je herinnert je leraren aan wie je nooit meer hebt gedacht en weet groepjes leerlingen weer in de aula te situeren. Oh ja, dat is eigenlijk de constante en enige gedachte. Alsof je bladert door een fotoboek, alleen zeggen de foto’s nu opeens iets terug.


 


Reunie


Vorig jaar had ik een reünie van mijn middelbare school. Daar verheugde ik me enorm op. Met name op het weerzien met Addy, daar had ik toch ruim drie jaar verkering mee gehad. Stiekem droomde ik al van een klein herenigingszoentje op de dansvloer. Heel even. For old times sake. Ik denk dat mijn man dat niet eens erg had gevonden. Het mocht niet zo zijn. Addy had nog wat last van oud zeer en heeft de hele avond met z’n rug naar me toegestaan. Leuk was het wel om iedereen weer te zien, alhoewel je wel steeds dezelfde gesprekken hebt: “Hé hallo, hoe gaat het, wat doe je nu, ben je getrouwd, heb je kinderen?” Toen ik merkte dat ik mensen ging ontlopen, omdat zelfs mijn eigen levensverhaal me begon te vervelen, was het tijd om weg te gaan. In de hal naar de uitgang hingen alle klassenfoto’s uit die tijd. Blijkbaar groeit je herinnering met je mee, want in real life zag iedereen er precies zo uit als ik verwacht had, terwijl op die foto’s... Wat stelletje piepkuikens!


 


 


schoolfoto.jpg


 


 


Massaal heimwee naar die goeie ouwe tijd


Schoolbank.nl, maar ook programma’s als De Reünie (1,3 miljoen kijkers) en Memories (1,4 miljoen kijkers), het scoort allemaal als een dolle. Hebben we opeens massaal heimwee naar die goede oude tijd? Zijn we zo eenzaam dat we ons vastklampen aan het verleden, toen we nog wel echte vrienden hadden? Of is het een reactie op de verharde maatschappij? Heel veel mensen hebben goede herinneringen aan hun middelbare schooltijd, verklaart Schoolbank.nl-oprichter Guy Spriggs het succes van zijn site. “Iedereen is wel benieuwd naar wat oud-klasgenootjes zijn gaan doen, waar ex-vriendjes terecht zijn gekomen, wat voor herinneringen anderen aan jou hebben en aan die tijd, of er nog foto’s zijn. Je middelbare schooltijd is de meest bepalende periode van je leven. Het is de tijd dat je voor het eerst met volwassen emoties te maken krijgt, je ervaart je eerste verliefdheid, je maakt vergaande keuzes over wat je wilt worden. Je worstelt met dingen. En dat zijn zaken waar je het over het algemeen niet met je ouders hebt. Nee, daar heb je je vrienden voor, op school. Het zijn de mensen die je bijstaan terwijl jij je identiteit vormt en daarom blijven ze belangrijk voor je.”


Een naam die je plotseling herkent op de site, het is genoeg om een glimlach op je gezicht te toveren en een lade aan emoties en herinneringen te openen, zegt Spriggs. “Het is ook allemaal zo persoonlijk, het is jóuw verleden dat daar op je ligt te wachten, waar kom je dat nou tegen? In bladen en op tv lees en zie je genoeg verhalen waar je misschien iets in herkent, maar dit gaat echt over jou. Anderen hebben het gemaakt en het gaat over jou.”


Alsof de tijd heeft stilgestaan, zo is het als oude vrienden en ook geliefden elkaar via Schoolbank.nl weer vinden. Zelfs de stem klinkt vaak nog precies hetzelfde, weet Spriggs uit ervaring. “Zelfs na twintig jaar, dertig jaar herken je meteen de intonatie, of dat onzekere lachje. Kijk, het is niet zo dat iedereen die elkaar op Schoolbank tegenkomt meteen weer dikke vrienden wordt, daarvoor is er toch teveel tijd verstreken, een mailtje af en toe is dan genoeg. Maar er zijn er ook – lees de reacties op de site maar – bij wie de vriendschap wel weer helemaal opbloeit. Er komen zelfs relaties uit voort en de eerste huwelijken zijn ook al gemeld.”


 


Kentering sinds het WTC


In het jaar 2001, met de aanslag op het WTC als startsein, is er een kentering te zien in de manier waarop mensen met elkaar omgaan. Een trendbreuk, zo je wilt, zegt Hilde Roothart, directeur van trendbureau Trendslator. “Voor die tijd stond onafhankelijkheid hoog in het vaandel: ik regel het allemaal zelf wel. Mensen wilden vrijheid, avontuur, het kon allemaal niet op. En toen was daar die klap. Gevolgd door economische en politieke onrust. En wat doen mensen als ze onzeker zijn? Die krijgen behoefte aan overzichtelijkheid. Zekerheid vind je in het verleden: je weet hoe het was. Vertrouwdheid vind je in de mensen om je heen. Een site als Schoolbank.nl verbindt die twee zaken: je kunt je eigen verleden delen met de mensen die toen - en nog steeds - belangrijk voor je waren. Maar ook programma’s als De Reünie en Memories voorzien in die behoefte. De mensen willen delen, we hebben elkaar nodig, we willen ervaringen uitwisselen. Anders is dat we nu, in het internettijdperk, veel meer middelen hebben om die contacten te leggen en te onderhouden.”


De populariteit van emotie-tv, waar programma’s als De Reünie en Memories toe behoren, is geen reactie op de onrust in de maatschappij, vindt universitair hoofddocent Mediastudies (UvA) Irene Costera Meijer. “Het ligt ‘m veeleer in het feit dat we minder reeële contacten hebben dan vroeger. We hebben het te druk om een groot sociaal netwerk te onderhouden, maar hebben wel behoefte aan contact. Een avondje emotie-tv kijken kan net zo troostrijk zijn als een avond met vrienden.”


Volgens Costera Meijer is het een mythe te denken dat echt contact per definitie troostrijker is dan semi-contact via de tv. “De werkelijkheid is lang niet zo ideaal als de lifestylebladen ons willen laten geloven. Een avond met vrienden kan gewoon ongezellig zijn, of gedomineerd worden door een bepaald persoon. Je moet een hele middag de scheidingsellende aanhoren van een vriendin. Dan is het soms lekkerder om een avond naar Memories te kijken en terug te denken aan die ene grote liefde. Of een klas uit 1980 te zien en te kijken wat er van die mensen geworden is. Gelukkig ben ik niet in de goot beland, zul je denken na het verhaal van een prostituee, of juist: zie je, het kan toch nog allemaal goedkomen. Het kijken naar dit soort programma’s geeft je een plek in de wereld, omdat al die verhalen van mensen ijkpunten zijn waartegen je je eigen leven kunt afzetten. Voor het gevoel deel uit te maken van een sociaal netwerk is de tv, maar natuurlijk ook internet, een uitermate geschikt medium.”


 


Internet social glue


In de jaren ’80 en ’90 waren critici nog bang dat internet de mensen nóg egocentrischer zou maken, maar het tegendeel blijkt waar. Internet is een ontzettende social glue gebleken, het verbindt mensen. Internet is laagdrempelig, vindt ook Schoolbank.nl-oprichter Guy Spriggs. “Het is na twintig jaar zoveel makkelijker iemand eerst een mailtje te sturen dan meteen te bellen. Wat dat betreft is deze ontwikkeling echt iets van deze tijd. De behoefte te weten hoe het met oud-klasgenoten gaat is er altijd geweest, maar door de komst van internet is het een fluitje van een cent geworden ze op te sporen.”


Zo ontving Marianne (39) vorig jaar via Schoolbank.nl opeens een emailtje van Paul (42), met wie ze tijdens het eerste jaar van haar studie verkering had gehad. Paul had het destijds uitgemaakt omdat zij rookte, iets wat een enorme klap was voor Marianne, want Paul was haar grote liefde. Maar toch, ze ging door, studeerde af en ontmoette de man met wie ze trouwde en drie kinderen kreeg. Niet dat het een gelukkig huwelijk was. In het begin stond ze erachter, maar de laatste tien jaar hadden zij en haar man als broer en zus geleefd. En toen was daar dat mailtje van Paul. Met zijn telefoonnummer. Marianne belde. “We zaten meteen drie kwartier aan de telefoon te kletsen over van alles en nog wat. Het voelde zo vertrouwd, zijn stem klonk ook nog precies hetzelfde.” De twee spraken af, voor koffie. “Hij bleek ook een broer/zus-relatie met zijn vrouw te hebben.” Na de afspraak volgden wat emailtjes en Marianne begon steeds onrustiger te worden. “Hij was het gewoon, nog steeds en tussen de regels door las ik dat hij datzelfde gevoel voor mij had.”


Er volgde een goed en eerlijk gesprek waarin ze besloten nog niet toe te geven aan hun liefde, maar te wachten tot de kinderen groter waren. Hij had er ook twee. “Maar er was geen houden meer aan, we waren zo verliefd en gingen toch een verhouding aan. Toen mijn man erachter kwam, was hij ontzettend boos en verdrietig, Paul’s vrouw stapte meteen naar de advocaat.” En nu zijn ze samen, afgelopen maand zijn ze zelfs getrouwd. “Dat was een rustige bruiloft. Tja, ja, iedereen moet er ontzettend aan wennen. Twee van mijn kinderen wonen bij mijn ex-man, alleen de jongste is meegekomen en Paul heeft minimaal contact met zijn kinderen. We hebben er heel wat voor op moeten geven. En toch hebben we het er voor over, we zijn dolgelukkig samen. Ik ben mijn hele leven al gek op hem geweest. Paul is mijn eerste grote liefde en dat zal hij altijd blijven.”


 


Onlangs verscheen het boekje De jaren ’60 van Schoolbank.nl, samengesteld door oprichter Guy Spriggs en Lenneke Persons, dat vol staat met herinneringen van mensen die op zoek zijn gegaan naar oud-klasgenoten en –geliefdes en een prachtig tijdsbeeld schetst. Uitgeverij Forum, € 14,95.


 


 Rob Kamphues is cabaretier en presentator van De Reünie


“Jarenlang ben ik verliefd geweest op een meisje waarmee ik in de vijfde klas zat. En ik heb dat nooit durven zeggen, dacht dat ze onbereikbaar was. Vijftien jaar later heb ik een liedje voor mijn cabaretprogramma over haar geschreven, over die liefde waarbij je blijft denken: wat als... En toen zat ze in de zaal! Ik had er geen naam bij genoemd, dus ze wist niet dat het over haar ging en toen ik dat na afloop tegen haar zei, kreeg ze helemaal een rood hoofd. En ik vroeg haar: wat nou als ik dat toen tegen je had gezegd? Toen zei ze: had dat maar gedaan.


Daarom geloof ik heilig in de gedachte van de reünie. Het weerzien met mensen van vroeger heb je nodig voor het perspectief van je eigen leven. Het maakt niet uit wat er van je is geworden, of je nou geslaagd zakenman bent, sporter of vuilnisman, je meet je af aan de mensen die bij jou in de klas zaten. Dat is een ijkpunt. De een zal veel ouder zijn geworden, de ander juist niet, weer een ander heeft zijn ouders misschien al verloren, waardoor je denkt: gelukkig heb ik die van mij nog. En van sommigen is er iets geworden wat je totaal niet had verwacht. Die hebben bijvoorbeeld verre reizen gemaakt, of een eigen zaak. Ik ben zelf nooit trots op wat ik bereikt heb, maar als ik op een reünie ben, zie ik mezelf weer als die jongen vol dromen op dat schooltoneel. Ik wilde cabaret doen, maar alle mogelijkheden tot en met de goot lagen nog open. En dan zie je de reis die je hebt gemaakt. Dat is wat een reünie met je doet, het brengt alles in perspectief. Op een reünie kom je vooral jezelf tegen.”


 


Anita Witzier is presentatrice van Memories


“Memories gaat over iets dat we allemaal herkennen. De eerste echte liefde, die eerste keer zo geraakt worden door iemand, dat gevoel is universeel. Ik heb het meegemaakt op de middelbare school. Hij was niet mijn eerste vriendje, maar wel mijn eerste echte liefde. We waren heel erg één en ik had dat nog nooit meegemaakt. Het gevoel dat je voor die persoon echt iemand speciaal bent, dat is heel heftig, dat is anders dan de vanzelfsprekendheid waarmee je ouders en je familie van je houden. We hebben een jaar of drie, vier verkering gehad, maar het ging uit toen we gingen studeren. We waren nog zo jong en hadden allebei een gevoel van: er is meer in de wereld.


Ik heb vaak aan hem teruggedacht. Zo van: godverdorie... Dat was toch wel heel speciaal. Als je zo jong bent, ben je nog totaal blanco op het gebied van de liefde en daardoor komt het zo hard binnen. Hoe ouder je wordt, hoe gereguleerder je de liefde toelaat. Wat niet wil zeggen dat je op je tachtigste niet meer verliefd kunt worden, maar het is nooit meer zo open en onbevangen. Ik heb hem weer ontmoet, een paar jaar geleden. In het programma TV Maské van Ralph Inbar ben ik met hem verrast. Ze hadden hem verkleed als geluidstechnicus tijdens opnamen van Tien voor Taal. Ik herkende hem meteen, maar was ook zo beroepsgedeformeerd dat ik dacht: dit is voor een programma, laat ik nog maar even meespelen. Dat heb ik 11 seconden volgehouden, ik was zo dolblij dat ik hem zag. Ik wist dat hij getrouwd was en hoeveel kinderen hij had, maar niet hoe hij nu in het leven stond en hoe hij zijn weg daarin gevonden had en daar was ik zo benieuwd naar. Het was een zeer ontroerend moment. Een paar weken later zijn we uit eten geweest en dat was hartstikke fijn. Ik heb antwoord op mijn vragen gekregen, hij is gelukkig. Sindsdien denk ik veel minder aan hem. Ik ben gerustgesteld.”